परिच्छेद–८ रेखाङ्कित चेक

परिच्छेद–८ रेखाङ्कित चेक

८१. साधारण रेखाङ्कित चेकः चेकको अग्र भागमा दुई समानान्तर रेखाभित्र “र कम्पनी” (एण्ड कम्पनी) वा त्यसको संक्षिप्त शब्दहरू लेखिएको वा दुई समानन्तर रेखा मात्र कोरिएका भए त्यसमा “विनिमेय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको वा नलेखिएको जे भए तापनि त्यस्तो चेकलार्ई साधारण रेखाङ्कित चेक मानिनेछ ।
८२. विशेष रेखाङ्कित चेकः चेकको अग्र भागमा बैङ्करको नाम लेखिएको भए त्यसमा “विनिमेय गर्न नसकिने”(नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको वा नलेखिएको जे भए तापनि त्यस्तो चेकलार्ई विशेष रेखाङ्कित चेक मानिनेछ ।
८३. निष्कासन पछिको रेखाङ्कनः (१) रेखाङ्कित नगरिएको चेकलार्ई धारकले साधारण वा विशेष रेखाङ्कित चेक बनाउन सक्नेछ ।
(२) साधारण रेखाङ्कित चेकलार्ई धारकले विशेष रेखाङ्कित चेक बनाउन सक्नेछ ।
(३) साधारण वा विशेष रेखाङ्कित चेकमा धारकले “विनिमेय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू थप्न सक्नेछ ।
(४) कुनै बैङ्करको नाममा रेखाङ्कित गरिएको विशेष रेखाङ्कित चेकलार्ई सो बैङ्करले सङ्कलनको लागि पठाउँदा अर्को बैङ्कर वा आफ्नो अभिकर्ताको नाममा पुनः विशेष रेखाङ्कन गर्न सक्नेछ ।
(५) रेखाङ्कित गरिएको चेकको ड्रअरले सो चेकको रेखाङ्कन रद्द गर्न सक्नेछ ।
८४. रेखाङ्कित चेकको भुक्तानीः (१) साधारण रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी बैङ्कर बाहेक अरूलार्ई दिइने छैन ।
(२) विशेष रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी जुन बैङ्करको नाउँमा रेखाङ्कित गरिएको छ सो बैङ्कर वा त्यसको अभिकर्ता बाहेक अरूलार्ई दिइने छैन ।
८५. खातामा मात्र (एकाउण्ट पेयी) भन्ने उल्लेख भएको चेकको भुक्तानीः “खातामा मात्र” (एकाउण्ट पेयी) भन्ने शब्दहरू लेखिएको रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी बैङ्करले जसको नाममा चेक खिचिएको छ सोही व्यक्तिको खातामा जम्मा गरी मात्र भुक्तानी दिइनेछ ।
८६. एक पटकभन्दा बढी विशेष रेखाङ्कन भएको चेकको भुक्तानीः कुनै चेक एकभन्दा बढी बैङ्करको नाउँमा विशेष रेखाङ्कित गरिएको भए सङ्कलनको निमित्त अभिकर्ताको नाममा विशेष रेखाङ्कित गरिएकोमा बाहेक त्यस्तो चेकको भुक्तानी दिइने छैन ।
८७. रेखाङ्कित चेकको रीतपूर्वकको भुक्तानीः कुनै बैङ्करले आफू उपर खिचिएको रेखाङ्कित चेकको रीतपूर्वकको भुक्तानी दिएको छ भने सो भुक्तानी दिने बैङ्कर र ड्रअरको हक तथा दायित्व त्यस्तो चेकको खास धनीलार्ई भुक्तानी दिएको अवस्थामा हुने हक र दायित्व सरह हुनेछ ।
८८. रेखाङ्कित चेकको बेरीतपूर्वकको भुक्तानीः कुनै बैङ्करले दफा ८४ र ८५ को रीत नपृु¥याई रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी दिएमा त्यस्तो भुक्तानी दिएको कारणबाट चेकको खास धनीलार्ई कुनै हानी नोक्सानी हुन गएमा भुक्तानी दिने बैङ्कर उत्तरदायी हुनेछ ।
८९. “विनिमेय गर्न नसकिने”(नट् नेगोसिएबल) भन्ने उल्लेख भएको चेकः विनिमेय गर्न नसकिने (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको साधारण वा विशेष रेखाङ्कित चेक प्राप्त गर्ने व्यक्तिले जसबाट चेक प्राप्त गरेको हो  निजको त्यस चेकमा भएको भन्दा बढी हक प्राप्त गर्न वा सो भन्दा बढी हक प्रदान गर्न सक्ने छैन ।
९०. चेकको भुक्तानी प्राप्त गरिदिने बैङ्क उत्तरदायी नहुनेः लापरवाही नगरी असल नियतले बैङ्कले ग्राहकको लागि कुनै रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी लिई दिएमा पछि त्यस्तो चेकमा ग्राहकको हक नभएको भन्ने प्रमाणित हुन आए तापनि भुक्तानी लिई दिएको नाताले मात्र बैङ्क सो चेकको खास धनीप्रति उत्तरदायी हुनेछैन ।
९१. यो परिच्छेदको व्यवस्था ड्राफ्टको हकमा पनि लागू हुनेः यस परिच्छेदका कुराहरू ड्राफ्टको हकमा पनि चेक सरह लागू हुनेछन् ।