परिच्छेद–२ स्थापना, अधिकृत पूँजी र व्यवस्था

परिच्छेद–२ स्थापना, अधिकृत पूँजी र व्यवस्था

३. संस्थानको स्थापनाः (१) राष्ट्रिय बीमा संस्थान नामको एक संस्थानको स्थापना हुनेछ ।
(२) यो संस्थान अविछिन्न उत्तराधिकार भएको एक संगठित संस्था हुनेछ र यसले आफ्नो नामबाट नालिस उजुर गर्न र यस उपर पनि सोही नामबाट नालेस उजुर लाग्न सक्नेछ ।
(३) यो ऐन र यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमहरूको अधीनमा रही यस संस्थानले चल र अचल सम्पत्ति प्राप्त गर्न, भोग गर्न र बेच बिखन गर्न सक्नेछ ।
(४) यस संस्थानको सबै कामको लागि आफ्नो एउटा छुट्टै छाप हुनेछ ।
४. संस्थानको अधिकृत पूँजीः (१) संस्थानको अधिकृत पूँजी पचास करोड रुपैयाँको  हुनेछ । सो रकमलाई सय सय रुपैयाँको पचास लाख शेयरमा विभाजित गरिनेछ । संस्थानको चुक्ता पूँजी नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृत लिई समितिले जारी गरी उठाए बमोजम  हुनेछ ।
(२) नेपाल सरकारको स्वीकृत लिई संस्थानले आफ्नो अधिकृत पूँजी नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी घटाउन बढाउन सक्नेछ ।
५. संस्थानको केन्द्रीय कार्यालय र शाखाः (१) संस्थानको कन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंमा रहनेछ ।
(२) संस्थानले नेपाल ………. भित्र वा बाहिर जहाँसुकै पनि आफ्नो शाखा वा प्रशाखा स्थापित गर्न सक्नेछ ।
६. सञ्चालक समितिको गठन र सञ्चालकको पदावधिः (१) संस्थानको सात जनासम्म सदस्य भएको एउटा सञ्चालक समिति हुनेछ र सो समितिमा बहुमत रहने गरी अध्यक्ष लगायत सञ्चालकहरूको नियुक्ति नेपाल सरकारले गर्नेछ र बाँकी सञ्चालकहरू साधारण सभामा शेयरवालाहरूद्वारा नियुक्त हुनेछन् ।
(२) अध्यक्ष लगायत सञ्चालकहरूको नियुक्ति तीन बर्षको लागि हुनेछ र कार्यावधि सकिए पछि पुनः नियुक्त हुन सक्ने छन् ।
(३) उपदफा (२) मा जेसुकै लेखिएको भए तापनि शेयरवालाहरूद्वारा पहिलो पटक नियुक्त भएका सञ्चालकहरू मध्ये एक सञ्चालकले प्रत्येक वर्ष गोला प्रथाद्वारा अवकाश पाउनेछ ।
(४) सञ्चालकहरूले समितिको बैठकमा उपस्थित भएको प्रत्येक दिनको निमित्त नेपाल सरकारले तोकिदिए बमोेजिम पारिश्रमिक पाउने छन् ।
७. सञ्चालकको अयोग्यताः देहायका अवस्थामा कुनै व्यक्ति सञ्चालकको पदमा नियुक्त हुन वा बहाल रहन पाउने छैनः–
(क) एक्काइस वर्ष उमेर नपुगेको, वा
(ख) बौलाएको वा मगज बिग्रेको, वा
(ग) ऋण तिर्न नसकी साहूको दामासाहीमा परेको, वा
(घ) सरकारी नोकरीको निमित्त भविष्यमा सामान्यतः अयोग्य ठहरिने गरी बरखास्त गरिएको,वा
(ङ) कुनै नैतिक पतन देखिने फौजदारी अपराधमा अदालतबाट सजाय पाएको, वा
(च) संस्थानको कुनै ठेक्का पट्टा वा करारमा कुनै प्रकारको निजी स्वार्थ भएको, वा
(छ) संस्थानको कर्मचारीको रूपमा बहाल रहेको ।
८. सञ्चालकको पद रिक्त हुने व्यवस्थाः (१) देहायको अवस्थामा सञ्चालकको पद रिक्त भएको मानिनेछ ः–
(क) दफा ७ बमोजिम सञ्चालकमा रहन अयोग्य भएमा, वा
(ख) सञ्चालकको पदबाट दिएको राजीनामा नेपाल सरकारद्वारा स्वीकृत भएमा, वा
(ग) कुनै मनासिब माफिकको कारणले उपस्थित हुन नसकेको सूचना नदिई लागातार तीन पटकभन्दा बढी समितिको बैठकमा अनुपस्थित भएमा, वा
(घ) साधारण सभाको दुई तिहाई बहुमतले सञ्चालकलाई सो पदबाट हटाउने निर्णय गरेमा ।
(२) कुनै सञ्चालकलाई सो पदमा कायम राख्नु संस्थानको हितको निमित्त उचित छैन भन्ने लागेमा नेपाल सरकारले निजलाई जुनसुकै बखत हटाउन सक्नेछ ।
९. रिक्त स्थानको पूर्तिः नेपाल सरकारद्वारा नियुक्त अध्यक्ष वा सञ्चालकको पद रिक्त हुन आएमा सो पदमा नेपाल सरकारले र शेयरवालाहरूद्वारा नियुक्त सञ्चालकको पद रिक्त हुन आएमा सो पदमा शेयरवालाहरूले नियुक्ति गर्ने छन् र त्यसरी नियुक्त भएको व्यक्ति आफ्नो साविकवालाको बाँकी अवधिसम्मको लागि बहाल रहनेछ ।
१०. समितिको बैठकः (१) अध्यक्षले आवश्यकता अनुसार समितिको बैठक बोलाउनेछ ।
तर, कुनै दुई बैठकको बीचको अवधि ३ महीना भन्दा बढी नहुने गरी कम्तीमा वर्षमा ६ पटक त्यस्तो बैठक बोलाउनु अनिवार्य हुनेछ ।
(२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएता पनि छलफल गर्न खोजेको विषय सूची सहित कम्तीमा २ जना सञ्चालकले लिखित अनुरोध गरेमा अध्यक्षले सो अनुरोध बमोजिम बैठक बोलाउनु पर्छ ।
(३) समितिको बैठकको अध्यक्षता अध्यक्षको अनुपस्थितिमा सञ्चालकहरूले आफू मध्येबाट छानेको सञ्चालकले गर्नेछ ।
(४) बहु संख्यक सञ्चालककोे उपस्थिति नभै समितिको बैठक हुने छैन ।
(५) समितिको निर्णय बैठकको बहुमतद्वारा हुनेछ र अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णयात्मक मत समेत दिन सक्नेछ ।
(६) कुनै पनि सञ्चालकले आफ्नो निजी स्वार्थ भएको कुनै प्रस्ताव उपरको छलफलमा भाग लिन वा मत दिन पाउने छैन ।
११. व्यवस्थाः नेपाल सरकारको सामान्य निर्देशनका अधीनमा रही संस्थानको सबै काम कारवाईको रेखदेख र व्यवस्था समितिले गर्नेछ ।
१२. साधारण सभाः (१) प्रत्येक आर्थिक बर्ष समाप्त भएको ३ महीनाभित्र समितिले शेयरवालाहरूको वार्षिक साधारण सभा वोलाउनु पर्छ र त्यसपछि पनि आवश्यकतानुसार सभा वोलाउन सकिनेछ ।
(२) ५१ प्रतिशत शेयरवालाहरू आफै वा प्रतिनिधिद्वारा उपस्थित नभई साधारण सभा हुन सक्ने छैन ।
(३) कुनै वार्षिक वा अन्य साधारण सभा बोलाइएकोमा उपदफा (२) बमोजिमको उपस्थिति नभई सभा हुन नसकेमा समितिले त्यस्को सात दिन भित्र अर्को सभा बोेलाई सक्नु पर्छ । त्यसरी बोलाइएको सभामा उपस्थित भएको शेयरवाला वा प्रतिनिधिहरूले गरेको निर्णय मान्य हुनेछ ।
(४) कुनै पनि संस्थानको सभामा निर्णय बहुमतबाट हुनेछ ।
(५) वार्षिक साधारण सभामा उपस्थित शेयरवालाहरूले संस्थानको गत वर्षको लाभ हानीको हिसाब, वासलात लेखा परीक्षकको प्रतिवेदन र संस्थानको काम सम्बन्धी समितिको प्रतिवेदन उपर विचार गर्नेछन् ।
(६) संस्थानको शेयरवालाले प्रत्येक शेयरको एउटा मतको हिसाबले मत दिन सक्नेछ ।
………………..
(७) कुनै पनि शेयरवालाले वार्षिक साधारण सभाको बैठकमा आफै उपस्थित नभै वा प्रतिनिधि नपठाई मत दिन पाउने छैन ।