परिच्छेद–९ शिक्षक, प्रशिक्षक, उपाध्यक्ष, निर्देशनालय, बोर्ड, निर्देशक तथा कर्मचारी

परिच्छेद–९ शिक्षक, प्रशिक्षक, उपाध्यक्ष, निर्देशनालय, बोर्ड, निर्देशक तथा कर्मचारी

२१. शिक्षक सम्बन्धी व्यवस्था ः
(१) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विश्वविद्यालय, प्रतिष्ठान तथा अन्य शिक्षण संस्थाले आयोगले
तोकेबमोजिमको न्यूनतम योग्यता र अनुभव भएका प्राध्यापक, सहप्राध्यापक तथा उपप्राध्यापकको व्यवस्था गर्नु पर्नेछ । तर उच्च शिक्षा
अध्यापनका लागि सम्बन्धित विषयमा कम्तीमा स्नातकोत्तर तह उत्तीर्ण गरेको हुनु पर्नेछ ।

(२) प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालीम परिषद् अन्तर्गतका शिक्षण संस्थामा आयोगले तोके बमोजिमको न्यूनतम योग्यता र अनुभव भएका प्रशिक्षकको व्यवस्था गर्नु पर्नेछ ।

२२. उपाध्यक्षः (१) नेपाल सरकारले दफा २३ बमोजिमको समितिले सिफारिस गरेका व्यक्तिहरुमध्येबाट एक जनालाई आयोगको उपाध्यक्ष नियुक्त गर्नेछ ।
(२) उपाध्यक्ष आयोगको पूरा समय काम गर्ने प्रमुख कार्यकारी हुनेछ ।
(३) उपाध्यक्षको पदावधि बढीमा चार वर्षको हुनेछ ।
(४) उपदफा (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपाध्यक्षले आफ्नो पद अनुरुपको आचरण नगरेको, जिम्मेवारी पूरा नगरेको वा
निज शारीरिक वा मानसिक अस्वस्थताको कारण कार्य सम्पादन गर्न असमर्थ भएको आधारमा आयोगको तत्काल कायम रहेको
सदस्यको बहुमतबाट निजलाई पदमुक्त गर्ने निर्णय गरेमा उपाध्यक्ष आफ्नो पदबाट स्वतः मुक्त हुनेछ । तर त्यसरी पदबाट मुक्त गर्ने
निर्णय गर्नु अघि निजलाई आफ्नो सफाई पेश गर्ने मौकाबाट वञ्चित गरिने छैन ।
(५) उपाध्यक्षले नेपाल सरकारले तोके बमोजिमको मासिक
पारिश्रमिक र अन्य सुविधा पाउनेछ ।

२३. सिफारिस समितिः (१) उपाध्यक्षको नियुक्तिको लागि नाम सिफारिस गर्न नेपाल सरकारले देहाय बमोजिमको एक सिफारिस समिति गठन गर्नेछ ः–
(क) लोक सेवा आयोगको अध्यक्ष – संयोजक
(ख) नेपाल सरकारको मुख्य सचिव वा

निजले तोकेको प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको सचिव – सदस्य
(ग) चिकित्सा क्षेत्रका प्राध्यापकहरुमध्ये नेपाल
सरकारले तोकेको एकजना महिला – सदस्य
(२) उपदफा (१) बमोजिमको सिफारिस समितिले आफ्नो काम प्रारम्भ गरेको मितिले तीस दिनभित्र
उपाध्यक्ष पदमा नियुक्तिको लागि नेपाल सरकार समक्ष तीन जनाको नाम सिफारिस गर्नु पर्नेछ ।

(३) उपाध्यक्षको पदमा नियुक्तिको लागि नाम सिफारिस गर्दा अवलम्बन गर्नु पर्ने कार्यविधि सो समिति आफैले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
२४. सिफारिसका आधार ः (१) दफा २३ बमोजिमको सिफारिस समितिले देहायका व्यक्तिहरुमध्येबाट उपाध्यक्षको पदमा नियुक्तिको लागि नेपाल सरकारमा
सिफारिस गर्नेछ ः–
(क) मान्यताप्राप्त विश्वविद्यालयबाट चिकित्साशास्त्रको कुनै पनि विधामा कम्तीमा स्नातकोत्तर उपाधि प्राप्त गरेको,
(ख) चिकित्साशास्त्रको कुनै पनि विधामा कम्तीमा बीस वर्षको अनुभव भएको वा चिकित्सा शिक्षाको क्षेत्रमा कम्तीमा दश वर्षको अनुभव
सहित स्वास्थ्य सेवाका क्षेत्रमा कम्तीमा बीस वर्षको अनुभव भएको,
(ग) शिक्षण संस्थाका बहालवाला वा अवकाश प्राप्त उपकुलपति, प्रमुख, स्वास्थ्य वा शिक्षा सेवामा कार्यरत वा अवकाश प्राप्त प्राध्यापक,
विशिष्ट श्रेणीको चिकित्सक वा चिकित्सा शिक्षा विज्ञको रुपमा ख्याति प्राप्त गरेको, (घ) सम्बद्ध क्षेत्रमा उत्कृष्ट व्यवस्थापकीय सीप र
कौशल प्रदर्शन गरेको,
(ङ) नियुक्ति हुँदाका बखत कुनै राजनीतिक दलको सदस्य नरहेको,
(च) चिकित्सा शास्त्रको क्षेत्रमा निजी स्वार्थ नभएको,
(छ) उच्च नैतिक चरित्र कायम गरेको, र
(ज) दफा २५ बमोजिमको अयोग्यता नभएको ।

(२) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि शिक्षण संस्था वा अन्य कुनै सेवाको बहालवाला व्यक्ति वा पदाधिकारी उपाध्यक्ष
पदमा नियुक्ति भएमा त्यसरी नियुक्ति भएको मितिभन्दा अगाडि बहाल रहेको पदबाट निज स्वतः पद मुक्त भएको मानिनेछ ।

२५. उपाध्यक्षको अयोग्यताः देहायको व्यक्ति उपाध्यक्षको पदमा नियुक्ति हुन सक्ने छैन ः–
(क) गैर नेपाली नागरिक,
(ख) दामासाहीमा परेको,
(ग) मानसिक सन्तुलन ठीक नभएकोे,
घ) भ्रष्टाचार, सम्पत्ति शुद्धीकरण, मानव बेचबिखन, लागू औषध बिक्री वितरण वा ओसार पसार, राहदानी दुरुपयोग, जबरजस्ती करणी
वा नैतिक पतन देखिने अन्य कुनै फौजदारी कसूरमा अदालतबाट कसूरदार ठहरिएको,
(ङ) प्रचलित कानून बमोजिम कालो सूचीमा परी त्यस्तो सूचीबाट फुकुवा भएको तीन वर्षको अवधि पूरा नभएको,
(च) पैतालीस वर्ष उमेर पूरा नभएको,
(छ) नेपालको संविधानको धारा २९१ बमोजिम नियुक्ति हुन अयोग्य भएको ।

२६. पद रिक्त हुने अवस्थाः देहायको अवस्थामा उपाध्यक्षको पद रिक्त हुनेछ ः–
(क) निजले पदबाट राजीनामा दिएमा,
(ख) निज दफा २२ को उपदफा (४) बमोजिम पदमुक्त भएमा,
(ग) निज दफा २५ बमोजिम उपाध्यक्षको पदमा बहाल रहन अयोग्य भएमा,
(घ) निजको उमेर पैंसठ्ठी वर्ष पूरा भएमा,
(ङ) निजको मृत्यु भएमा ।

२७. उपाध्यक्षको काम, कर्तव्य र अधिकार ः यस अध्यादेशमा अन्यत्र उल्लिखित काम, कर्तव्य र अधिकारको अतिरिक्त उपाध्यक्षको काम, कर्तव्य र
अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ ः–
(क) आयोगबाट स्वीकृत नीति, योजना र कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,
(ख) आयोगको वार्षिक कार्यक्रम, योजना तथा बजेट तयार गराई आयोग समक्ष पेश गर्ने,
(ग) आयोग तथा समितिको निर्णय कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,
(घ) आयोगको कर्मचारी व्यवस्थापन तथा अन्य व्यवस्थापकीय कार्य गर्ने,
(ङ) तोकिए बमोजिमका अन्य काम गर्ने, गराउने ।

२८. निर्देशनालय तथा बोर्डः (१) आयोगको कार्य सम्पादनका लागि आयोगमा देहायका निर्देशनालय तथा बोर्ड रहनेछन् ः–
(क) मापदण्ड तथा प्रत्यायन निर्देशनालय,
(ख) योजना, समन्वय तथा प्राज्ञिक उन्नयन निर्देशनालय,
(ग) परीक्षा निर्देशनालय,
(घ) नेसनल बोर्ड अफ मेडिकल स्पेसियालिटिज ।

(२) निर्देशनालय तथा बोर्डको गठन, काम, कर्तव्य र अधिकार तोकिए बमोजिम हुनेछ ।

२९. निर्देशकः
(१) निर्देशनालय वा बोर्डको प्रमुखको रुपमा कार्य गर्न प्रत्येक निर्देशनालय वा बोर्डमा एक एक जना पूरा समय काम गर्ने निर्देशक रहनेछन् ।
(२) उपदफा (६) बमोजिमको समितिको सिफारिसमा उपाध्यक्षले निर्देशकको नियुक्ति गर्नेछ ।
(३) निर्देशकको पदावधि चार वर्षको हुनेछ र अर्काे एक अवधिको लागि निजको पुनः नियुक्ति हुन सक्नेछ ।
(४) उपदफा (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै निर्देशकले आफ्नो पद अनुरुपको आचरण नगरेमा, जिम्मेवारी पूरा नगरेमा वा
आयोगको हित विपरीत कुनै काम गरेमा उपाध्यक्षले निजलाई जुनसुकै बखत पदबाट हटाउन सक्नेछ । तर त्यसरी पदबाट हटाउनु अघि
निजलाई आप्mनो सफाई पेस गर्ने मनासिब मौका दिनु पर्नेछ।
(५) निर्देशकको पारिश्रमिक, सुविधा र सेवाका अन्य शर्तहरू तोकिए बमोजिम हुनेछन् ।
(६) निर्देशकको नियुक्तिको लागि उपाध्यक्ष समक्ष नाम सिफारिस गर्न समितिले राष्ट्रिय योजना आयोगको सदस्यको संयोजकत्वमा सम्बन्धित
विषयका प्राध्यापक र कुनै एक विज्ञ रहेको तीन सदस्यीय सिफारिस समिति गठन गर्नेछ ।
(७) उपदफा (६) बमोजिमको समितिले आफ््नो काम प्रारम्भ गरेको मितिले पन्ध्र दिनभित्र निर्देशकको पदमा नियुक्तिको लागि उपाध्यक्ष
समक्ष नाम सिफारिस गर्नेछ ।
(८) उपदफा (६) बमोजिमको समितिले निर्देशनालय वा बोर्डको कामसँग सम्बन्धित दक्षता र कम्तीमा पन्ध्र वर्षको अनुभव प्राप्त प्राध्यापक वा
नेपाल सरकारको विशिष्ट श्रेणीको पदमा अनुभव भएको, उत्कृष्ट व्यवस्थापकीय सीप तथा कौशल, स्वच्छ छवि र व्यावसायिकता भएका
व्यक्तिहरुमध्येबाट उपयुक्त व्यक्तिलाई निर्देशक पदमा नियुक्तिको लागि सिफारिस गर्नेछ ।
(९) उपदफा (६) बमोजिमको सिफारिस समितिले निर्देशक पदमा नियुक्तिको लागि नाम सिफारिस गर्दा अवलम्बन गर्नु पर्ने कार्यविधि सो
समिति आफैले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।

३०. आयोगको सचिवः (१) ओयोगको वरिष्ट कर्मचारीले आयोगको सचिवको रुपमा काम गर्नेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम आयोगमा कर्मचारी व्यवस्था नभएसम्म नेपाल सरकारको राजपत्राङ््कित प्रथम श्रेणीको कर्मचारीले
आयोगको सचिव भई काम गर्नेछ ।
(३) सचिवको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ ः–
(क) आयोगको वार्षिक कार्यक्रम र योजना तयार गरी उपाध्यक्ष समक्ष पेश गर्ने,
(ख) आयोगको वार्षिक बजेट तयार गर्ने,
(ग) आयोगको चल अचल सम्पत्तिको रेखदेख, स्याहार सम्भार गर्ने वा गराउने,
(घ) आयोगको निर्णय कार्यान्वयन गर्ने वा गराउने,
(ङ) आयोगमा रहने अभिलेख अद्यावधिक, व्यवस्थित र सुरक्षित राख्ने,
(च) आयोगका कर्मचारीलाई कार्यविभाजन गरी काममा लगाउने,
(छ) आयोगको कार्यालयको काम कारबाहीको अनुगमन, नियन्त्रण, सुपरीवेक्षण गर्ने,
(ज) नेपाल सरकार र अन्य सम्बन्धित निकायसँग आवश्यकता अनुसार सम्पर्क र समन्वय गर्ने,
(झ) आयोग वा समितिले तोकेको अन्य काम गर्ने ।

३१. आयोगको सङ्गठनात्मक संरचना र कर्मचारीः (१) आयोगको सङ्गठनात्मक संरचना अर्थ मन्त्रालयको सहमतिमा नेपाल सरकारले स्वीकृत गरे बमोजिम
हुनेछ ।
(२) आयोगमा कर्मचारी नियुक्ति नभएसम्म आयोगको कार्य सञ्चालनको लागि आवश्यक पर्ने कर्मचारी
नेपाल सरकारले उपलब्ध गराउनेछ ।